วันหยุดที่แล้วผมก็หาเรื่องไปเที่ยววันหยุดตามประสาอีก ในทริปนี้ผมไม่อยากจะไปไกลจากกรุงเทพมากเท่าไหร่ (เพราะงบน้อย) ระหว่างทางที่ไปนั้นผมมองเห็นนาเกลือตลอดสองฝั่ง ก็เลยเกิดความอยากรู้อยากเห็นขึ้นมาว่าเค้าทำอะไรกันยังไง โชคดีที่ "เมืองแม่กลอง จังหวัดสมุทรสงคราม" นี้ มีรุ่นน้องผมอยู่คนหนึ่ง เราเลยได้เดินทางกันสะดวกมากยิ่งขึ้น ผมของให้รุ่นน้องผมแวะทีนาเกลือซักที่นึงเพื่อจะเก็บภาพและบรรยากาศของ "นา" ในอีกรูปแบบหนึ่งนอกเหนือจากนาข้่าวที่เราเห็นกันอยู่ประจำทางทีวี




รุ่นพี่ผมที่ไปด้วยไม่พูดอะไรมาก มาถึงก็คว้ากล้องลงไปถ่ายรูปอย่างเดียวเลย




นาเกลือที่พึ่งจะเก็บเกี่ยวเกลือรวมเป็นกองๆในวันนี้


หลังจากขออนุญาติเจ้าของนาเกลือแห่งนี้แล้วผมก็เริ่มตะลุยเดินท่องในท้องนา ที่นาแห่งนี้มีอยู่หลายแปลง ที่เกลือกลายเป็นเกล็ดแล้วก็จะถูกกองรวมกันไว้ อีกส่วนที่ยังไม่เก็บก็เริ่มเป็นเกลืออยู่ด้านล่างของผิวน้ำ ส่องประกายระยิบระยับกับแสงอาทิตย์ สวยงามน่าดูชม เสียดายที่กล้องผมสู้แสงไม่ได้มาก พอจะเอาระยิบระยับมา ภาพก็มืดทุกที - -"




นาอีกส่วนที่เกลือยังไม่ตกผลึก




เกลือที่เริ่ิ่มตกผลึกอยู่ใต้ผิวน้ำเป็นชั้นๆ




เกลือที่ตกผลึกและสามารถขายได้แล้วก็จะถูกนำมาแผ่ก่อนจะกองไว้รวมกันเพื่อตากแดดให้แห้ง




ก๊วนท่องเที่ยวในทริปนี้ครับ


ผมเดินมาจนถึงกลางท้องนา ก็เจอกับประตูน้ำเล็กที่เอาไว้ปิดเปิดระบายน้ำเข้าออก ที่นี่ท้องนาถูกขุดเอาไว้ลดหลั่นกันเป็นชั้นๆ เพื่อที่จะสะดวกในการถ่ายน้ำเข้าออก ท้องนาที่ผมเห็นว่าเรียบเสมอกันหมดนั้นจริงๆไม่ใช่เลย ระหว่างที่กำลังถ่ายรูปประตูน้ำนี้ พี่คนงานคนหนึ่งก็เดินเข้ามาเพื่อวัดปริมาณความเข้มของเกลือเลยทำให้ผมได้เรียนรู้ถึงความยากลำบากในการทำเกลือ กว่าจะมาเป็นเกลือให้เราได้ใช้ปรุงอาหารกันครับ




ประตูระบายน้ำทะเลเข้าออก




พี่คนงานกำลังทำการวัดระดับความอิ่มตัวของเกลือครับ


ผมได้พูดคุยกับพี่เค้าหลายอย่างเกี่ยวกับการทำเกลือ ทำให้ได้ทราบว่า เกลือนั้นหลังจากที่นำน้ำทะเลมาสู่นาแล้ว ทุกๆวันต้องคอยวัดระดับความเข้มของเกลืออยู่เสมอ เพราะว่าหากความเข้มมีสูงหรือต่ำไป เกลือที่ได้ออกมาจะมีปริมาณน้อย หรือไม่ได้คุณภาพ หากมีความเข้มมากไป เกลือก็จะตกผลึกน้อย ต้องคอยเติมน้ำทะเลเข้าไปเลี้ยงอยู่เสมอ ถ้าวันไหนฝนตกขึ้นมา ก็เป็ฯอันว่า เกลือทั้งแปลงนั้นก็ต้องสูญไปโดยปริยาย เพราะน้ำฝนจะทำให้น้ำทะเลที่อยู่ในแปลงจืดจะไม่ตกผลึกเป็นเกลือ ต้องถ่ายทิ้งไป กระบวนการตั้งแต่เริ่มจนถึงเกลือตกผลึกนี้กินเวลาประมาณ 4 - 6 สัปดาห์ กว่าที่เกลือจะเก็บเกี่ยวเอาไปขายได้ครับ




พี่คนงานกำลังถ่ายน้ำทะเลลงไปเลี้ยงนาเกลือแปลงที่มีความเข้มสูงเกินไปครับ




นาเกลือที่ยังไม่ตกผลึก


มาที่นี่ผมเลยได้ความรู้เพิ่มเติมอีกหนึ่งอย่างคือเรื่องของ "เกสรเกลือ" ที่ได้ยินคนพูดกันมานานแล้ว พี่เค้าก็ได้ให้ความรู้กับผมว่า เกสรเกลือ เป็นเกลือแรกที่เริ่มตกผลึก แต่จะไม่ตกผลึกด้านล่างเหมือนเกลือทั่วๆไป เพราะจะตกผลึกที่ผิวหน้าของน้ำเกลือที่อยู่ในนา เกสรเกลือ หรือ "ดอกเกลือ" นี้มีแร่ธาตุสูงมาก บริษัทเครื่องสำอางทั้งหลายจะนำดอกเกลือนี้ไปผลิตเป็นส่วนผสมทำให้มีราคาสูงกว่าเกลือธรรมดาทั่วไป โดยปกติแล้วเกลือนั้นหากขายปลีกกันจะตกอยู่ที่ กก. ละ 4-5 บาท แต่หากเป็นดอกเกลือนี้จะราคาสูงถึง 10 - 15 บาท ต่อ กก. ทีเดียวครับ




เกสรเกลือหรือดอกเกลือถูกช้อนเก็บไว้แยกต่างหาก




ลักษณะของเกสรเกลือชัดๆครับ




เกสรเกลือที่ลอยอยู่บนผิวน้ำ

หลังจากขอบคุณพี่คนงานที่มาหใ้ความรู้กับผมแล้ว ผมก็เดินเลยต่อไปอีก ก็เจอกับพุ่มไม้ที่ขึ้นอยู่กลางนา ตอนแรกผมก็คิดว่า เออ สวยดีเฉยๆ แต่คิดไปคิดมา เฮ่ย นี่มันน้ำทะเลนา มันขึ้นได้ไงฟระ




เนี่ยครับ ขึ้นกลางน้ำเค็มได้ด้วย สีม่วงๆ สวยดีเหมือนกัน




ท้องร่องนาครับ นาแบบอื่นท้องร่องเป็นโคลน นาที่นี่ ท้องร่องเป็นเกลือครับ


ผมชอบภูมิปัญญาของคนไทยอีกอย่างหนึ่ง คือ กลังหันลมสำหรับวิดน้ำขึ้นสู่นาที่สูงกว่า อาศัยกำลังของธรรมชาติ ที่หาดูได้ยากพอตัวในสมัยนี้ ที่กลายมาเป็นเครื่องสูบน้ำกำลังน้ำมันซะหมดแล้ว หลังจากดื่มด่ำกับบรรยากาศอันร้อนเปรี้ยง ผมก็เหลือบไปเห็นคนงานกำลังจะเริ่มขนเกลือไปขายให้พ่อค้าที่มารอรับซื้อครับ




ภูมิปัญญาชาวบ้าน กังหันวิดน้ำกลางนาเกลือครับ




อีกมุมหนึ่งของกังหันวิดน้ำครับ




น้ำกำลังถูกวิดขึ้นสู่ที่สูงกว่า




อีกซักรูปกับภูมิปัญญาคนไทยครับ

เหล่าคนงานก็เริ่มมาหามเกลือกันเพื่อไปรวมไว้ที่หน้านาครับ ผมเห็นภาพเหล่านี้แล้วนึกถึงอาหารหลายๆอย่างที่เรากิน อะไรๆมันจะมีขั้นตอนและเวลา รวมทั้งต้องทุ่มเทแบบนี้อีกหลายอย่าง กว่าจะมาเป็นกับข้าวหนึ่งจาน ขนาดเกลือยังต้องใช้เวลาขนาดนี้ ทั้งข้าวที่เรากินอยู่กว่าจะโตก็ใช้เวลาร่วมปี เบื้องหลังของอาหาร 1 จานที่เรากินกัน มีคนเหล่านี้แหละที่เปป็นเบื้องหลังนอกเหนือจากพ่อครัว



คนงานเิ่ริ่่มทยอยลงแปลงนา




หนักน่าดูเลยนะครับนี่




หนักก็หนัก แดดก็ร้อนครับ




แบกเสร็จก็กลับมาขนต่ออีก




เด็กๆก็มีครับ ไม่น่าเชื่อว่าตัวแค่นี้แบกเกลือหนักๆเท่าผู้ใหญ่เลย


หลังจากนั้นพวกผมก็ทยอยเดินทางออกจากนาเกลือเพื่อไปสู่ที่หมายต่อไปครับ แต่ภาพที่อยู่เบื้องหลัง เหล่าคนงานที่แบกเกลือแต่ละเม็ดอย่างรู้ค่า ทั้งที่หนักแสนหนัก เรากินอาหารจานหนึ่งบางทีเหลือทิ้งซะด้วยซ้ำ มาที่นาเกลือครั้งนี้ ผมได้ความหมายอะไรดีๆหลายๆอย่างเก็บไว้ในความทรงจำครับ




ชาวนาเกลือ...อีกหนึ่งชาวนาที่หลังสู้ฟ้าหน้าสู้ดิน..


ขอขอบพระคุณพี่ๆเจ้าของนาเกลือ รวมถึงคนงานทุกท่านที่ให้เราเข้าไปถ่ายทำครับ

..........